برنامه در ميان همه‌ى عقلا رواج داشته و دارد . د : اجماع : مرحوم محقّق نراقى ( ره ) ادّعاى اجماع نموده بر حجيّت و اعتبار قرعه . ايشان از قول شيخ طوسى ( ره ) ، شهيد اوّل و علّامه‌ى حلّى نيز ادّعاى اجماع بر حجيّت قرعه را نقل مىكند . « 1 » 3 - موارد جريان قرعه : آيا در تمام موارد شبهه‌ى موضوعى و حكمى ، قرعه جارى مىشود ؟ از مراجعه به عرف ، سيره‌ى عقلا و روايات برمىآيد كه قرعه تنها در شبهات موضوعيه جارى مىشود ؛ شبهات موضوعيه‌ى محل جريان قرعه نيز بايد اولا : مقرون به علم اجمالى باشد ؛ ثانيا : احتياط يا ممكن نباشد ، يا موجب عسر و حرج باشد ، و يا از طرف شرع چنين احتياطى لازم نشده باشد ؛ ثالثا : اصل يا اماره‌اى وجود نداشته باشد كه موجب انحلال علم اجمالى و دست يافتن به واقع شود . آيا قرعه در خصوص منازعات باب قضا جارى مىشود ، يا در مطلق امور مجهول ؟ در اين مورد اختلاف است ؛ گروهى معتقدند كه قرعه اختصاص به منازعات نداشته ، بلكه در تمام مجهولات و شبهات موضوعيه جارى مىشود ، كما اينكه امام كاظم عليه السّلام فرموده‌اند : در هر امر مجهولى قرعه جارى مىگردد . « 2 » آيا قرعه از اصول است يا از امارات ؟ اختلاف است كه قرعه اصل است يا اماره ؟ از ملاحظه‌ى برخى روايات ، اماره بودن قرعه استفاده مىشود ، مانند روايتى كه از حضرت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نقل شده ؛ بر اساس اين روايت حضرت فرمودند : مردمى نيستند كه قرعه بزنند و كارشان را به

--> ( 1 ) - عوائد الايام : 562 - 561 . ( 2 ) - وسائل الشيعة : 18 / 191 ، حديث 18 .